เล่าเรื่องข้อมูลระบบรางของกรุงเทพฯ ผ่าน Data Storytelling
From Data to Insight จัดโดย Big Data Institute (BDI) ผ่านแพลตฟอร์ม THackle
11–31 มีนาคม 2569 (ประมาณ 3 สัปดาห์)
689 ทีม จากทั่วประเทศ
Hack 5 — การเดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะ
ตัวเลขผู้โดยสารรายวันจากกระทรวงคมนาคม ครอบคลุมราว 14 เดือน (2568–2569)
BTS, MRT สายสีน้ำเงิน ม่วง เหลือง ชมพู, Airport Rail Link และสายสีแดง
พอได้ข้อมูลมา สิ่งแรกที่ผมอยากรู้คือ — แล้วคนกรุงเทพฯ พึ่งพาระบบไหนเป็นหลักกันแน่?
คำตอบชัดเจนมาก BTS คือ 'ราชา' ของระบบรางเมืองนี้ ปี 2568 รับผู้โดยสาร 263.99 ล้านเที่ยว หรือเกินครึ่ง (50.86%) ของทั้งระบบ MRT รวม 4 สายตามมาที่ 218.18 ล้านเที่ยว (42.03%) รวมแค่สองแกนหลักนี้ก็กินส่วนแบ่งไปแล้ว 92.89%
แต่ที่น่าสนใจคือตอนผมเทียบช่วงเวลาเดียวกัน (1 ม.ค.–11 มี.ค.) ของทั้งสองปี กลับพบว่า BTS หดตัวหนักสุดที่ -8.85% ขณะที่ ARL กลับโตขึ้น +1.87% ส่วนแบ่งของ BTS ลดจาก 51.11% เหลือ 49.47% — สัญญาณว่าการเติบโตเริ่มกระจายไปยังระบบรองแล้ว
คำถามนี้เป็นส่วนที่ผมชอบที่สุด — เพราะมันทำให้เห็นว่ารถไฟฟ้าแต่ละสายไม่ได้เป็นแค่ 'ตัวเลข' แต่มี character ของตัวเอง
ตัวเลขเฉลี่ยต่อวัน (435 วัน): BTS 721,925 คน | MRT น้ำเงิน 428,056 | MRT ม่วง 67,454 | ARL 65,933 | MRT ชมพู 61,824 | MRT เหลือง 45,551 | สายสีแดง 36,466
แต่เรื่องจริงไม่ได้อยู่ที่ยอดเฉลี่ย — อยู่ที่ 'บุคลิก':
สาย commuter ตัวจริง — ค่า CV สูงสุดที่ 28.86% คนใช้วันธรรมดาเป็น 1.81 เท่าของวันหยุด
Friday effect สูงสุด +11.05% ความผันผวนสูง 19.48% — ยังอยู่ในช่วง 'หาตัวตน' ว่าคนจะใช้มันเพื่ออะไร
นิ่งและเสถียรที่สุด — CV แค่ 20.09% ใช้สม่ำเสมอทั้งสัปดาห์
ฐานใหญ่ที่สุด ความผันผวนต่ำสุด 13.43% — คือ 'โครงสร้างหลักของเมือง' ที่ทุกคนพึ่งพา
คำตอบคือเห็นชัดมากๆ ครับ เหมือนเมืองหายใจเบาลงทุกครั้งที่ถึงวันหยุด
จุดที่ผู้โดยสารหายไปเยอะสุด:
แต่ก็มีวันที่คนแห่ออกมาใช้มากผิดปกติ เช่น 29–31 ม.ค. 2025 ช่วงตรุษจีน พุ่งขึ้น +44% ถึง +48%
จุดที่ผมต้องระวังเป็นพิเศษ: 10 ธ.ค. 2025 ข้อมูลแสดง -61.99% ดูเหมือน mobility collapse แต่ผมตรวจสอบแล้วพบว่า MRT 4 สาย ข้อมูลหายทั้งวัน — นี่คือ data-quality anomaly ไม่ใช่เหตุการณ์จริง ผมจึงแยกมันออกจากการวิเคราะห์
เพราะถ้าเทียบทั้งปีกับ 70 วัน มันจะได้ตัวเลขที่ดูดีแต่ไม่จริง
ขยับไปถึงว่าระบบไหนเป็น backbone ระบบไหนกำลังเกิด
เพราะตัวเลขเฉลี่ยอย่างเดียวเล่าเรื่องได้ไม่หมด
ไม่ปล่อยให้ข้อมูลเสียทำให้ insight ผิด
ศึกษาโค้ด analysis และ visualization ทั้งหมด